Πάντως αυτές οι εκλογές
διαφέρουν δε μπορώ να πω.
Το μενού πια δε μπορεί να
σερβίρει τα συνιθισμένα πιάτα. Ούτε υποσχεσιολογία, ούτε παροχολογίες, λόγος δε
γίνεται πια για διορισμούς ή φοροαπαλλαγές, αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις. Τίποτε
απ τα γνωστά.
Ένα εδεσματολόγιο που σαν
πρώτο πιάτο περιλαμβάνει την εκκαθάριση της χώρας από μετανάστες. Ένα όραμα που
βασίζεται στον υποβόσκοντα αυθαίρετο συνειρμό ότι για τις απολύσεις και την
ανέχεια φταίνε οι οικονομικοί πρόσφυγες ή στην καλύτερη περίπτωση αν
απαλλαγούμε από δαύτους θα υπάρχουν περισσότερες δουλειές για εμάς και τα
παιδιά μας. Το πολιτικό σύστημα έχει το μοναδικό ταλέντο (σιγά και το δύσκολο)
να στοχοποιεί έμμεσα κοινωνικές ομάδες απευθυνόμενο απ’ ευθείας στο θυμικό
μέρος της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασιας που δύσκολα ελέγχεται, στο συναίσθημα
δηλαδή και συγκεκριμένα στο φόβο και την ανασφάλεια. Έτσι πολύ δύσκολα περνάει
από το διανοητικό κομμάτι ώστε να τύχει της κατάλληλης επεξεργασίας, κριτικού
ελέγχου, να υιοθετηθεί ή να απορριφθεί.
Το δεύτερο πιάτο περιλαμβάνει
την καλύτερη δυνατή διαχείριση της Κρίσης και άρα την ταχύτερη επάνοδο στις
αγορές με παράλληλη ανάπτυξη και άρα αύξηση των θέσεων εργασίας. Μόνο αυτά.
Ας υποθέσουμε ότι αυτό το
τελευταίο κομμάτι της προεκλογικής ρητορικής έχει κάποια σχέση με την
"πραγματικότητα" όπως την αντιλαμβανόμαστε και τη βιώνουμε
καθημερινά. Με φοβίες, απογοητεύσεις, δραματική αλλαγή στον μέχρι πρότινος
ανέμελο τρόπο ζωής μας. Έτσι βλέπουμε να προβάλλουν οι δύο σχολές σκέψεις που
διαπερνούν πια όλες τις πολιτικές παρατάξεις και μας καλούν να τοποθετηθούμε
απέναντι στη διγνωμία: μνημονιακή ή όχι απόφαση και ψήφο.
Αρχικά θα αναγκαστώ να
επαναλάβω κάτι που πιστεύω ότι στους περισσότερους είναι γνωστό. Τα διλήμματα
(και δη εκείνα που θέτει το πολιτικό σύστημα με τους εκπροσώπους του και τα media) είναι σχεδόν πάντα παραπλανητικά και
στόχο έχουν να απομακρύνουν τον ψηφοφόρο (-καταναλωτή) από την πραγματική λύση
(αν υποθέσουμε ότι υπάρχει τέτοια). Προσπαθώ να εξηγήσω ότι όταν διαγράφονται
δύο προτεινόμενες επιλογές το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε αν θέλουμε να
λεγόμαστε νοήμονα όντα είναι να στρέψουμε την προσοχή μας έξω από αυτές όσο
εξωπραγματικό και αν ακούγεται και όσο εκβιαστικά και αν διατυπώνονται αυτές οι
επιλογές.
Η ουσιαστική αμφιταλάντευση
του εκλογικού σώματος και αυτό που διαγράφεται πίσω απ το προαναφερθέν δίλημμα
είναι η τοποθέτηση αν η χώρα μας επιθυμεί να συντηρήσει το κρατικοδίαιτο
μοντέλο με το οποίο επορεύετο τόσα χρόνια πριν ή αν θα προχωρήσει στις
μεταρρυθμίσεις εκείνες που οδυνηρά για ορισμένους μεν αλλά αναγκαία θα την
καταστήσουν ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό φιλελεύθερο κράτος.
Ας παραδεχτούμε αρχικά ότι το
κρατικίστικο μοντέλο έχει παγκοσμίως χρεοκοπήσει. Οι περισσότεροι νοήμονες
πιστεύω θα συμφωνήσουν ότι το κράτος δε μπορεί να είναι επιχειρηματίας, ούτε
και ο μεγάλος εργοδότης και αυτό κατ' επανάληψη έχει αποδειχθεί σε οικουμενική
πια κλίμακα. Ο ρόλος της πολιτείας οφείλει να είναι ρυθμιστικός,
διαχειριστικός, ελάχιστα επεμβατικός στην οικονομική δραστηριότητα και καθόλου
προστατευτικός παρά μόνο σε ότι αφορά τα δημόσια αγαθά για τα οποία φορολογείται
ο πολίτης.
Αυτό λέει και η διεθνής
εμπειρία και γι' αυτό δε θα επιχειρηματολογήσω για τα προηγούμενα.
Ας εξετάσουμε την καινούρια
τάση που δειλά δειλά κάνει την εμφάνισή της στην ελληνική πολιτική σκέψη, μια
που οι μέχρι τώρα απόπειρες εδραίωσής της κρίνονται από απογοητευτικές έως
τελείως αποτυχημένες, Είναι αλήθεια ότι ο Φιλελευθερισμός δε ρίζωσε ποτέ στην
Ελλάδα και υπάρχουν αιτίες γι αυτό αλλά δεν είναι της παρούσης. Σκοπός της
δημοσίευσης είναι να διερευνήσει το κατά πόσο αυτή η πολιτική- οικονομική πρόταση
αποτελεί μια αξιόπιστη διέξοδο από την "κρίση".
Ας παραδεχτούμε αρχικά ότι ο
φιλελευθερισμός τοποθετεί το κράτος στο σωστό του ρόλο. Ας συμφωνήσουμε επίσης
ότι απελευθερώνει τις πιο δημιουργικές δυνάμεις των κοινωνιών, δίνει
δυνατότητες και αξιοποιεί τα πιο φωτεινά μυαλά στις επιχειρήσεις και την
οικονομία, στην επιστήμη, στην τέχνη. Αποκλείει τις πελατειακές σχέσεις,
αντιμετωπίζει οριστικά τη γραφειοκρατία, την ευνοιοκρατία, την κρατική διαφθορά
σε κάθε βαθμίδα της ιεραρχίας. Αναγνωρίζει στους πολίτες τα δικαιώματά τους και
το σημαντικότερο, καταργεί τις διακρίσεις που βασίζονται στην εθνική καταγωγή,
το χρώμα, τη φυλή το θρήσκευμα και το σεξουαλικό προσανατολισμό του κάθε
πολίτη. Όλα αυτά είναι αλήθεια και δικαιολογεί ως ένα βαθμό τη δέσμευση της λέξης
"Ελευθερία" στο brandname
της ετικέτας του.
Ως ένα βαθμό γιατί ...ναι
διασφαλίζει την ελευθερία στις οικονομικές συναλλαγές και δεν αναγνωρίζει
κανένα όριο πλουτισμού στους πολίτες. Απ την άλλη όμως εδραιώνεται οριστικά η
πεποίθηση πως ευτυχισμένος πολίτης είναι ο οικονομικά επιφανής. Είναι εκείνος
που μπορεί να απολαμβάνει μια τεράστια γκάμα ύλης και μάλιστα της καλύτερης
ποιότητας. Καθιερώνεται έτσι το πρότυπο του "Επιτυχημένου" και
συγχέεται η ευδαιμονία με τον ευδαιμονισμό. Μα θα μου πει κάποιος αυτό ούτως ή
άλλως συμβαίνει, ο φιλελευθερισμός απλά απενοχοποιεί τον πλούτο και τη δύναμη. Θα
έλεγα ότι δεν τον απενοχοποιεί μόνο αλλά τον καθιστά μοναδικό στόχο και οδηγό
στις ζωές των ανθρώπων. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς ποια είναι αυτή η ελευθερία
που πειθαναγκάζει πια τον άνθρωπο που δεν είναι μόνο υλική, αλλά και
ψυχοπνευματική οντότητα, να δεσμεύει όλο του σχεδόν το χρόνο και να σπαταλά την
ενέργειά του σε ένα άκοπο κυνήγι της υποτιθέμενης "Επιτυχίας" που
μεταφράζεται σε οικονομικούς δείκτες και φιλοδοξεί να αναπληρώσει όλα τα
υπόλοιπα ψυχολογικά και συναισθηματικά ελλείμματα που αργά ή γρήγορα θα κάνουν
την εμφάνισή τους και θα μετατραπούν σε κυνισμό, επιθετικότητα, απληστία.
Αναρωτιέται επίσης κανείς πώς
γίνεται πολλά κράτη της Δύσης με πολύ μεγάλη παράδοση στις φιλελεύθερες
πολιτικές δεν απέφυγαν ούτε εκείνες τον υπερδανεισμό και τα δυσθεώρητα χρέη
ώστε και αυτές να κινδυνεύουν να εισέλθουν σιγά σιγά στη μαύρη λίστα των
αγορών. Το πρόβλημα είναι ότι το παγκόσμιο χρέος έχει προκύψει από πρακτικές
που στηρίζονται πάνω στη βάση ενός παραλογισμού. Πως τα ανεπτυγμένα κράτη δε
μπορεί παρά να συνεχίσουν και στο μέλλον να έχουν μόνο ανάπτυξη και να
πολλαπλασιάζουν τα έσοδά τους με ποσά, τα οποία απλά δεν υπάρχουν παγκοσμίως
αθροιστικά.
Πολλοί ισχυρίζονται ότι το
σύγχρονο χρηματοπιστωτικό σύστημα καθιστά τους πολίτες και ολόκληρες χώρες
έρμαια των απρόσωπων αγορών. Φοβάμαι ότι τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα. Οι
αγορές είναι κάτι το απρόσωπο που δεν έχει ενιαία συνείδηση και προγραμματισμό
άρα και κανένα μένος και ζήλο να τιμωρήσουν κανέναν. Το μόνο που τις ενδιαφέρει
είναι η απόδοση των επενδύσεών τους. Οι οίκοι αξιολόγησης είναι εκείνοι που
κατευθύνουν τις αγορές και τις χειραγωγούν πολύ εύκολα με την αγελαία
συμπεριφορά τους. Προκύπτει λοιπόν άμεσα το ερώτημα και ο προβληματισμός πώς
είναι δυνατόν τόση τεράστια παγκόσμια δύναμη σε χρήμα και ισχύ να
συγκεντρώνεται στα χέρια 5-6 φορέων.
Για ποιο
"Φιλελευθερισμό" και "Ελευθερία" και ατομική πρωτοβουλία
μπορούμε να μιλάμε πια, όταν οι κυβερνήσεις ακόμη και των πιο ισχυρών κρατών
στον πλανήτη δεν είναι παρά μαριονέτες και τρέμουν μπροστά στους οίκους
αξιολόγησης μήπως τους στερήσουν τον καλό βαθμό.
Ναι είναι αλήθεια. Ο
φιλελευθερισμός απάλλαξε τους σύγχρονους πολίτες από την προκατάληψη και τη
δαμόκλειο σπάθη του θρησκευτικού και φυλετικού φανατισμού. Μεθοδικά όμως τους
παρέδωσε σε άλλο αφέντη. Όχι βέβαια χωρίς τη συναίνεσή τους που μεταφράζεται σε
χαζομάρα, αδιαφορία, αδράνεια, αμετροέπεια, εγωισμό, ματαιοδοξία. Όχι χωρίς τη
συνενοχή τους.
Παρασκευή, 27 Απριλίου 2012
